Taşınmaz mülkiyeti ile ilgili uyuşmazlıklarda, tapu kayıtlarının tarafların gerçek durumunu yansıtmaması birçok hukuki sorunu beraberinde getirir. Hukuka aykırı şerhler, hatalı tapu kayıtları, hileli işlemler veya başka kişilere ait kayıtlardan dolayı mağduriyet yaşayan kişiler, tapu iptali ve tescil davası açarak bu hataların düzeltilmesini talep edebilir. Bu dava, tapu sicilinde yer alan yanlış veya hukuka aykırı kayıtların giderilmesini sağlar ve mülkiyet hakkının korunmasına yönelik etkili bir hukuki yoldur.

---

Tapu İptali ve Tescil Davası Ne Zaman Açılır?

Tapu iptali ve tescil davası aşağıdaki başlıca durumlarda gündeme gelir:

Hatalı Tapu Kaydı:
Gerçek mülkiyet hakkına sahip olan kişinin taşınmazı üzerinde hakkı olmadığı halde kayıt bulunduğunda.

Hukuka Aykırı Şerhler:
Tapu kütüğünde hukuken geçersiz veya haksız yere konulmuş şerhler varsa.

Hileli İşlemler:
Dolandırıcılık, tescil için gerekli hukuki şartların sağlanmaması, onay alınmadan yapılan satış ve devralımlar gibi durumların söz konusu olduğu hallerde.

Miras veya Vesayet Sorunları:
Miras paylaşımında hak sahiplerinin etkilenmesi veya vesayet altında olan bir kişinin rızası olmadan yapılan tapu değişikliklerinde.

Bu tür durumlarda hak kaybına uğrayan kişi veya kişiler, tapu kayıtlarının düzeltilmesi için doğrudan mahkemeye başvurabilir.

---

Tapu İptali ve Tescil Davasının Hukuki Niteliği

Bu dava gayrimenkul hukuku kapsamındadır ve esas itibariyle mülkiyet hakkının korunmasına yöneliktir. Mülkiyet hakkı, Anayasa ve Türk Medeni Kanunu ile güvence altına alınmıştır. Tapu sicilindeki kayıtlar, doğru ve hukuka uygun olmalıdır; aksi halde bu durum mülkiyet hakkının ihlali anlamına gelir.

Mahkeme, tapu sicil kayıtlarını hukuka uygunluk açısından inceler ve hatalı kaydın iptaline, ardından gerçeğe uygun yeni kaydın tesciline karar verebilir.

---

Dava Açma Şartları

Tapu iptali ve tescil davası açılabilmesi için bazı hukuki şartlar bulunmaktadır:

1. Hak Sahipliği:
Davacı, taşınmaz üzerinde hukuki bir hakkı olduğunu açıkça ortaya koyabilmelidir. Örneğin miras hakkı, satış sözleşmesi, önalım hakkı gibi dayanaklar sunulmalıdır.

2. Hatalı Kaydın Varlığı:
Tapu kütüğünde mevcut olan kayıt ile hak sahibi kişinin hukuki durumu çelişir nitelikte olmalıdır.

3. Dürüst Davranma Yükümlülüğü:
Taraflardan herhangi biri davayı kötü niyetle açmamalıdır; gerçek kişi ve hukuki çıkarı olanlar dava açabilir.

Bu şartlar eksiksiz olarak karşılanmadan yapılan başvurular, mahkeme tarafından usulden reddedilebilir.

---

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Tapu iptali ve tescil davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi’dir. Ancak bazı ticari nitelikli uyuşmazlıklarda Ticaret Mahkemesi de yetkili olabilir. Yetki, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesindedir.

Dava dilekçesi, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine sunulmalıdır. Aksi takdirde, yetkisizlik nedeniyle dava işleme alınmayabilir.

---

Dava Süreci ve Deliller

Dava, taşınmazın hukuki durumunu gösteren belgeler ile birlikte mahkemeye sunulur. Deliller arasında;

• Tapu senedi ve sicil örneği
• Satış sözleşmeleri
• Mirasçılık belgeleri
• Vesayet belgeleri
• Tanık beyanları
• Uzman bilirkişi raporları

yer alır. Bilirkişi raporu, özellikle hukuka aykırılık iddiasının tespiti için mahkemece istenebilir ve dosyanın seyrini etkileyebilir.

---

Dava Sonucunda Ne Olur?

Mahkeme, davanın kabulü halinde tapu kayıtlarının iptaline ve gerçeğe uygun yeni tescilin yapılmasına karar verir. Bu karar, tapu siciline işletilir ve hatalı kayıt düzeltilir. Böylece mülkiyet hakkı hukuki güvenceye kavuşur.

Davanın reddi halinde ise mevcut kayıt geçerli sayılır; bu durumda karar tebliğinden itibaren belirli süre içinde istinaf veya temyiz yollarına başvurulabilir.

---

Sonuç

Tapu iptali ve tescil davası, hukuka aykırı tapu kayıtları nedeniyle hak kaybına uğrayan kişiler için önemli bir yasal yoldur. Hukuki gerekçelerin doğru şekilde ortaya konması, delillerin eksiksiz sunulması ve yetkili mahkemeye doğru başvuru yapılması davanın seyrini doğrudan etkiler. Tapu kayıtları, bir mülkün hukuki statüsünü belirleyen en önemli belgelerdir. Bu nedenle hatalı veya hukuka aykırı kayıtlarla karşılaşıldığında gecikmeden hukuki süreç başlatmak hak kaybının önüne geçilmesine yardımcı olur.