Satış Sözleşmelerinde Ayıp Nedir? Haklar, Talepler ve Süreç
Ticari ve gayriticari ilişkilerde satış sözleşmeleri, taraflar arasında mal veya hizmetin devrini belirleyen temel hukuki araçlardır. Bir malın teslimi sonrasında ortaya çıkabilecek en temel sorunlardan biri ayıpdır. Ayıp, satılan malın sözleşmede belirtilen niteliklere sahip olmaması veya beklenen özellikleri taşımaması hâlidir. Bu durum, hem satıcı hem alıcı açısından önemli hukuki sonuçlar doğurur.
Satış sonrası ayıp ile karşılaşılması hâlinde alıcı; malın iadesi, bedel indirimi, bedelin iadesi gibi çeşitli hukuki taleplerde bulunabilir. Bu yazıda satış sözleşmelerinde ayıplı malın ne anlama geldiği, alıcının sahip olduğu haklar ve izlenmesi gereken prosedürler ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Ayıplı Mal Ne Demektir?
Bir malın ayıplı sayılabilmesi için; taşınır veya taşınmaz malın, sözleşmede yer alan niteliklere veya tarafların beklentisine aykırı olması gerekir. Bu durum:
- Ürün tanıtımında belirtilen özelliklerin eksik veya hatalı olması,
- Teknik veya yapısal kusurların bulunması,
- Malın kullanım amaçlarına uygun olmaması,
- Gizli ayıpların varlığı
şeklinde ortaya çıkabilir.
Örneğin bir elektronik cihazın gerekli performansı sunmaması, sözleşmede yer alan garanti koşullarını sağlamaması veya satılan bir gayrimenkulde gizli yapısal sorunların bulunması ayıplı mal kapsamına girer.
Alıcının Hakları Nelerdir?
Ayıplı mal ile karşılaşan alıcı, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ve ilgili mevzuat çerçevesinde çeşitli hukuki taleplerde bulunabilir. Bu haklar şunlardır:
1. Ayıp Nedeniyle Sözleşmeden Dönme:
Alıcı, ayıplı malı iade ederek sözleşmeden dönebilir ve ödediği bedelin geri verilmesini talep edebilir.
2. Bedel İndirimi Talebi:
Eğer mal iade edilmeyecekse alıcı, ayıp oranında malın satış bedelinin düşürülmesini isteyebilir.
3. Ayıp Giderme veya Ayıpsız Misliyle Değişim:
Alıcı, ayıp giderilmesini veya malın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini talep edebilir.
4. Zararın Tazmini:
Ayıplı mal nedeniyle doğan zararların tazmini de alıcı tarafından istenebilir.
Bu haklardan biri veya birkaçı aynı anda talep edilebilir; ancak talebin dayanakları ve hukuki gerekçeleri açık şekilde belirtilmelidir.
Ayıplı Malda Süreler ve Usul
Ayıplı mal tespit edildiğinde alıcı bu durumu makul süre içinde satıcıya bildirmelidir. Bildirim yapılmaması hâlinde tarafın bazı hakları sınırlanabilir. Bildirimde satıcıya ayıbın niteliği, tespit edilen kusurlar ve talep edilen çözüm açık şekilde belirtilmelidir.
Belirli bir süre içinde bildirim yapılmadığında satıcı, ayıbı ileri sürme hakkının kaybolduğunu belirtebilir. Bu nedenle bildirim sürelerine dikkat etmek önemlidir.
Satış Sözleşmelerinde Ayıp ve Mahkeme Süreci
Alıcı ile satıcı arasında uzlaşma sağlanamazsa, ayıplı mal nedeniyle alacak davası açılabilir. Bu dava;
- Sözleşmeden dönme,
- Bedel indirimi,
- Ayıpsız misliyle değişim,
- Zarar tazmini
gibi taleplerle birlikte Asliye Hukuk Mahkemesi’nde veya ticari işletmelerde Ticaret Mahkemesi’nde açılabilir.
Dava dilekçesinde kusurun tespiti, malın ayıplı olduğuna ilişkin belgeler, bilirkişi raporları ve talep edilen hukuki sonuçlar net şekilde yer almalıdır.
Sonuç
Satış sözleşmelerinde ayıp, ticari ve özel hukuk ilişkilerinde karşılaşılan temel uyuşmazlıklardan biridir. Alıcıların ayıplı mal ile karşılaştıklarında sahip oldukları hakları bilerek ve makul süre içinde satıcıya bildirimde bulunmaları, hak kayıplarını önlemeleri açısından kritik öneme sahiptir. Sözleşme hükümleri ve hukuki prosedürler çerçevesinde talep edilen hukuki sonuçlar doğru şekilde ifade edildiğinde, mahkeme süreci de daha sağlam temellerde yürütülebilir.
GÖKAY HUKUK DANIŞMANLIK 
Yorum bırakın